Episode Transcript
[00:00:04] Speaker A: De ladder van Jacob.
Literatuur, geschiedenis en muziek met Theo Parlevliet.
Beste luisteraar, welkom bij de veertiende aflevering van mijn serie De katholieke van Vietnam.
Een aflevering die de titel draagt Een korte terugblik.
In april werd de serie voor enkele maanden opgeschort.
Ik meldde u aan het eind van aflevering 13 dat ik de serie in het nieuwe radioseizoen zou vervolgen.
Dat moment is nu dus aangebroken.
Hebt u die 13 al eerder uitgezonden afleveringen gemist? Ze zijn nog te beluisteren via de audiotheek van de website van Radio Maria of via podcastplatforms als Spotify waar u zich ook gratis kunt abonneren op de ladder van Jacob.
Eerst wil ik even uw aandacht vragen voor een vraag van een luisteraar betreffende de Vietnamese namen.
Ik ben geen specialist verre van dat, maar ik doe mijn best.
Laat ik als voorbeeld de naam van een van mijn helden nemen, de man die in de komende afleveringen nog uitvoerig ter sprake zal komen.
Ik heb het over Ngo Dinh Diem. Dat zijn dus drie namen.
Anders dan bij ons plegen de Vietnamesen de voornaam achteraan te plaatsen.
Met andere woorden, in Ngo Dinh Diem is Diem de voornaam.
De familienaam is Ngo.
Maar het aantal familienamen in Vietnam is heel beperkt.
Dat zijn er maar circa 300.
De meest bekende familienaam is Nguyen.
Maar liefst 40% van alle Vietnamesen heet Nguyen.
Dat is de naam van een lang regerende keizersdynastie.
Maar stelt u voor dat 40% van de Nederlanders Oranje Nassau heet.
Dat zou natuurlijk erg verwarrend zijn, dus de Vietnamesen hanteren nog een tweede familienaam.
Die tussennaam is ook een familienaam, maar geeft vaak ook het geslacht aan en heeft vaak ook een specifieke betekenis.
Dus heet iemand Nguyen Van Minh.
En dat Van geeft ook aan dat het een mannelijk persoon is.
Maar Van betekent ook zoiets als geleerdheid.
De voornaam is dus het belangrijkst, dus heb ik het in de programma's meestal over diem.
Die voornamen, meestal bestaand uit één lettergreep, worden door de ouders heel bewust gekozen.
Bijvoorbeeld de jongensvoornaam an betekent vrede.
My is een typische meisjesvoornaam met de prachtige betekenis van abrikozenbloesem.
Dus nu nog even terug naar mijn voorbeeld, Ngo Dinh Dien.
De familienaam Ngo verwijst naar een oude dynastie uit de 10e eeuw.
Er zijn behoorlijk wat Ngo's in Vietnam.
De tussenaam Dinh betekent paleis, hof of groot huis.
Verwijst dus ook naar respect en goede afkomst.
Diems broer, die aardsbischof van de stad Hoe was, en over wie ik u ook nog het nodige zal vertellen, heette No-Din-Tuk.
Met dat Din weten we dus dat hij de broer van Diem was.
Tuk was zijn voornaam.
Diem betekent overigens zoiets als brandende jade of helder en stralend.
Ik hoop niet dat het u nu gaat duizelen, maar katholieke Vietnamesen laten die driedelige naam ook vaak nog vooraf gaan door hun doopnaam in het Frans.
En we krijgen dus in het geval van Diem het volgende.
Jean-Baptiste Ngo Dinh Diem.
Nu ik het over die Vietnamese naam heb, ook een opmerking over mijn uitspraak van een en ander.
Ik beheers het Vietnamese in het geheel niet, maar ik heb in het begin nog wel mijn best gedaan de Vietnamesen uitspraak van eigen namen te achterhalen.
Maar ik ben daar op een gegeven moment mee gestopt toen ik ontdekte dat die uitspraak in het zuiden weer anders kan zijn dan in het noorden.
Ik spreek namen van mensen en steden doorgaans dus gewoon op z'n Nederlands uit.
De Nederlandse luisteraar zal daar niet mee zitten.
En mijn luisteraars van Vietnamese afkomst, ja die zijn er ook, zullen het mij vergeven.
In de afgelopen 13 afleveringen probeerde ik een beeld te schetsen van de geschiedenis van het katholieke volksdeel in Vietnam tegen de achtergrond van de algemene geschiedenis van het land.
Ik besprak hoe de etnische Vietnamesen, althans de voorouders van die etnische Vietnamese, eeuwenlang onder Chinese invloed hebben gestaan.
Ik vertelde u over de missiegeschiedenis die eind 16e eeuw aanving.
Ik vertelde u over het keizerrijk dat vanaf het begin van de 19e eeuw voor het eerst tijdelijk geheel het grondgebied van het huidige Vietnam omvatte.
Ik gaf u een beeld van de grote kerkvervolgingen die zich vooral tijdens de tweede helft van de 19e eeuw voltrokken.
Uitvoerig stond ik stil bij de Frans koloniale periode en de positie van de Vietnamese kerk in dat koloniale bestel.
En vervolgens zagen we hoe het land tijdens de Tweede Wereldoorlog geleidelijk een vazalstaat werd van Japan.
hoe na de Japanse nederlaag een koloniale onafhankelijkheidsoorlog tegen het teruggekeerde Frankrijk uitbrak, waarin de door communisten gedomineerde Vietmin een belangrijke rol speelde.
In aflevering 12 stond het tragische lot van de Vietnamese katholieke gedurende die onafhankelijkheidsoorlog centraal.
Ik vertelde u toen hoe onder veel katholieken aanvankelijk wel een zekere sympathie voor de Vietmin bestond. Omdat ook onder de meerderheid van de Vietnamese katholieken, vooral onder de jongere generatie, een diep gewortels verlangen naar onafhankelijkheid leefde.
Maar al snel begon die steun weg te smelten.
Ik vertelde u het opmerkelijke verhaal hoe in de twee noordelijke bisdommen, Vaat Diem en Bui Chu, waar de meerderheid van de bevolking katholiek was, onder kerkelijke paraplu tijdelijk zelfs twee katholieke staartjes ontstonden met een eigen leger, met eigen kranten en eigen radiostation.
Een belangrijke leidende rol werd daar gespeeld door bisschop Lee Hu Tu.
Zowel in aflevering 12 als in aflevering 13 stond het jaar 1954 centraal.
In dat jaar leed het Franse leger bij Diem Bien Phu een opzienbarende nederlaag. Een nederlaag die een bron van inspiratie zou gaan vormen voor antikoloniale bewegingen elders in de wereld.
Bijvoorbeeld met betrekking tot de beginnende antikoloniale strijd in Frans-Algerije.
De Franse troepen hebben overigens nog tot in 1956 in het zuiden gebivakkeerd.
Maar de onafhankelijkheidsoorlog tussen Frankrijk en de communistische Vietmin werd in 1954 officieel beëindigd tijdens een internationale conferentie die in Genève plaatsvond.
Daar werd afgesproken dat het land voorlopig opgedeeld zou worden in een noordelijk en een zuidelijk deel met als grens de zeventiende breedtegraad.
En dan zouden er in 1956 vrije verkiezingen worden gehouden en zou de staatskundige eenheid hersteld worden.
Met die verkiezingen zijn zowel de Amerikanen als de toenmalige Zuid-Vietnamese regering nooit akkoord gegaan.
Enerzijds zouden zulke verkiezingen in het communistische noorden immers nooit vrij kunnen verlopen.
Anderzijds was men beducht voor de populariteit van Ho Chi Minh bij delen van de bevolking.
Voorlopig zouden er dus twee Vietnamese staten zijn.
De zogeheten Democratische Republiek Vietnam, die al in de zomer van 1945 door de communist Ho Chi Minh uitgeroepen was in het noorden.
En het niet-communistische zuiden, waar sinds 1949 de ex-keizer en playboy Bao Dai als staatshoofd optrad.
En juist in de maanden voor de conferentie van Geneve werd er onder Bao Dai een nieuwe regering gevormd die onder leiding kwam te staan van de katholieke minister-president Ngo Dinh Diem.
In Geneve werd ook afgesproken dat gedurende een zekere tijd de Vietnamesen de vrijheid zouden hebben om naar het andere deel te verhuizen.
En ik vertelde u uitvoerig hoe toen circa 1 miljoen mensen van het noorden naar het zuiden gevlucht zijn. en dat drie vierden van die massale exodus bestond uit in het noorden levende katholieken.
Ik vertelde u ook welke propagandistische mythes er rondom deze exodus geweven werden.
Overigens bewoog zich ook een communistisch gezinde mensenstroom van het zuiden naar het noorden, al was die stroom veel minder talrijk.
[00:10:58] Speaker B: MUZIEK MUZIEK In
[00:12:11] Speaker A: aflevering 13 vertelde ik u houtvoerig over het leven van de katholieke politicus Ngo Dinh Diem, zoals dit zich voor 1954 afspeelde.
Hier volgt een korte samenvattende herhaling om u na die maanden van pauze weer in het verhaal te brengen.
Ngo Dinh Djem zou in 1954 minister-president worden van Zuid-Vietnam.
Van 1955 tot aan zijn gewelddadige dood in 1963 was hij president van het land.
In die hoedanigheid was hij dus het eerste katholieke staatshoofd uit de Vietnamese geschiedenis.
Diem was zowel een frome katholiek als ook een gedreven nationalist.
Voeg daar nog zijn diepgewortelde anticommunistische gezindheid bij en u krijgt een eerste idee van de driedelige gelaagdheid die zijn wereldbeschouwing vertoonde.
katholiek, nationalistisch en anticommunistisch.
In die volgorde van belangrijkheid.
Diem werd in het jaar 1901 geboren in de oude keizerstad Hoe.
Zijn familie was welgesteld en invloedrijk.
Haar katholieke wortels gaan terug naar een ver verleden.
In het leven van zijn vader, Ngo Dinh Kha, vinden we al de godsdienstige, culturele en politieke invloeden die ook het leven van zijn zoon bepaald hebben.
Vader Kha was een vrome katholiek met een succesvolle mandarijnenloopbaan aan het keizerlijke hof.
Maar nog rond 1870 kwamen tientallen familieleden op het leven toen tijdens een anti-katholieke pogrom het houten katholieke kerkje van Pai Long in brand werd gestoken.
Djem was al als kind erg vroom.
Als joortje zou hij iedere dag lange uren aan gebed en meditatie besteden.
Gedurende zijn gehele leven zou hij elke dag in de vroegte naar de mis gaan.
Na langdurige twijfels brak hij een priesteropleiding af.
Dat had zijn vader trouwens ook gedaan.
Wel schijnt er bij Diem sprake geweest te zijn van een private belofte om de rest van zijn leven celibatair te leven.
In 1918 begon Diem aan een opleiding aan de bestuursschool waar Vietnamesen werden opgeleid voor posities in de keizerlijke bureaucratie.
Hij studeerde af als beste van zijn jaar.
Naast talent beschikte hij over een enorme werklust.
Gedurende zijn gehele leven zou hij als een workaholic bekendstaan.
Naast die lange werkuren zou hij bij vriend en vijand ook bekendstaan om zijn ononkoopbaarheid.
In de koloniale jaren dertig maakte hij een snelle carrière in de keizerlijke bureaucratie.
Eerst districtchef, vervolgens provinciegouverneur van steeds belangrijkere provincies.
In die ambtelijke loopbaan hielp het dat hij begin jaren 30 betrokken was bij het onderdrukken van een revolutionaire samenswering door leden van de toen net opgerichte Communistische Partij van Indochina.
Na een periode van sociale onrust in het begin van de jaren dertig probeerde de Franse keizer Baodai uitdrukkelijker als symbool van de samenwerking tussen de Franse en de Vietnamese naar voren te schuiven.
In 1932 kreeg Baodai in dat kader de kans om een kabinet met nieuwe ministers te vormen.
Een van die ministers was de nog jonge provincierouveneur Ngo Dinh Diem.
Maar al spoedig werd het Diem duidelijk dat van meer Vietnamese invloed op het beleid geen sprake was.
Dat de gehele manoeuvre niet meer was dan Franse window dressing.
Dus nam hij na twee maanden ontslag.
Dergelijk gedrag was typerend voor hem.
In een brief aan de twintigjarige keizer drukte hij wel zijn teleurstelling over een en ander uit.
Je zou kunnen zeggen dat Jem in dat jaar 1932 voor het eerst een nationale bekendheid kreeg.
In katholieke kranten werd uitvoerig over zijn ontslag bericht en vanaf dan gold hij als een belangrijke katholiek leider en als overtuigd nationalist.
Hier zien we al één element uit de zwarte legende die later rondom zijn persoon geweven werd sneuvelen. Want in die oude beeldvorming werd Jem vaak voorgesteld als een in Vietnam volledig onbekende nobody die in 1954 pas door Amerikaanse bemoeienissen op het schild zou zijn geheven.
Maar de werkelijkheid was dat Diem al in het midden van de jaren 40 van twee zeer verschillende kanten een ministerspost aangeboden kreeg.
Eerst kreeg hij een aanbod van keizer Baodai en niet veel later van de communist Ho Chi Minh.
Beide keren heeft hij dat aanbod resoluut afgewezen.
Want samen met zijn broers en anderen probeerde hij een brede nationalistische beweging van de grond te krijgen die koos voor een middenweg tussen communisme en neocolonialisme.
En we zullen laten zien hoe een belangrijk deel van de Amerikaanse beleidsmakers daar later weinig van begreep.
Veel Amerikanen wensten Vietnam als een soort Californië aan de Chinese Zuidzee te zien.
En Diem zagen zij het liefst als een soort moderne versie van George Washington.
Beide concepten hadden natuurlijk weinig met de Vietnamese werkelijkheid te maken.
Laten ze we nog zien hoe een naïef soort Amerikaans idealisme, dat vaak samen ging met een arrogant soort superiëteitsdenken, mede geleid hebben tot de catastrofe van 1975.
[00:19:21] Speaker B: MUZIEK MUZIEK Later
[00:20:37] Speaker A: zou Diem voor de communisten gelden als een willoze marionet van de Amerikanen.
Terwijl hij bij veel Amerikanen juist ging gelden als een onhanteerbare, eigenwijze bondgenoot.
Zowel de communisten als veel Amerikaanse beleidsmakers hadden weinig hoog voor de eigen ideeën van Diem.
Wanneer wij iets willen begrijpen van Diem's politieke denken, moeten we minstens teruggaan naar twee intellectuele bronnen van dat denken.
Jams nationalisme werd in de eerste plaats intellectueel gevoed door zijn contacten met de antikoloniale nationalist Van Boy Chau, een man waarover ik u al in aflevering 8 uitvoerig vertelde.
Centraal in de gesprekken die Jams in de jaren dertig met de nationalistische intellectueel Chau voerde, stond het Confucianisme.
In de tweede aflevering van deze serie besprak ik kort het uit China afkomstige Confucianisme.
Ik belde u toen dat het Confucianisme niet als een godsdienst gezien moest worden, maar meer als een stelsel van filosofische en morele opvattingen.
Die opvattingen hadden vooral betrekking op de juiste manier van regeren en op de juiste sociale verhoudingen.
Volgens Chauw kon dit confusionisme ook in de moderne tijd nog heel goed functioneren. Niet alleen ten dienste van de persoonlijke moraal, maar ook en vooral als een soort politieke filosofie waaruit richtlijnen te destilleren waren om de sociale en politieke problemen van de moderne tijd aan te pakken.
De waardering die ook Djem voor de Confusiaanse traditie had, stond haaks op de opvattingen van bijvoorbeeld de Vietnamese communisten, die de filosofie van Confusie slechts konden zien als een reactionaire ideologie die in dienst stond van de traditionele, feudale, bezittende klassen.
Na 1954 zouden echo's van de vooroorlogs discussies met Chau te horen zijn in Diem's toespraken als staatshoofd van de Zuid-Vietnamese Republiek.
Toespraken waarin hij zijn ideeën over de democratie uiteenzette in het kader van zijn streven een moderne Vietnamese nazistaat op te bouwen.
Al in de vroege jaren 50 publiceerde Diem artikelen waarin hij benadrukte dat hij zijn opvattingen over politiek niet ontleend had aan Europese of Amerikaanse politieke theorieën, maar aan het voorkoloniale Vietnamese verleden.
De staat is grondvest op het volk, maar op basis van een hemels mandaat, zo meende hij.
Het volk kon zijn steun altijd intrekken wanneer de voorzichten opzichte van dat mandaat onwaardig toonden.
Maar, zo schreef hij, we moeten ons verleden niet steriel kopiëren.
We moeten onze erfenis aanpassen aan de moderne tijd.
In zijn denken over democratie ligt minder de nadruk op de bescherming van politieke rechten dan op het belang van morele plichten.
Hij schreef, we moeten in onze sociale betrekkingen een geest van opoffering en mentale discipline, een geest van verantwoordelijkheid en fatsoen opnemen, ten einde respect voor onze naasten en voor onszelf te bevorderen.
Dit sterk morele element zien we in zijn overtuiging dat alle politieke en bestuurlijke activiteiten, inclusief alles wat betrekking heeft op individuele rechten, primair in dienst moeten staan van het instand houden van de sociale orde.
Letterlijk schreef hij, Morele ontwikkeling blijft het doel van alle rationele activiteit.
Politiek is slechts een middel.
Een ander element van de zwarte legende die later rondom Diem geweven werd, bestond uit het idee dat dergelijke opvattingen slechts veige bladeren waren voor zijn optreden als dictator.
Vooral Amerikanen die Zuid-Vietnam slechts konden zien als een soort 51ste Amerikaanse deelstaat, konden er maar weinig belangstelling voor opbrengen.
[00:25:37] Speaker B: MUZIEK MUZIEK MUZIEK MUZIEK
[00:27:59] Speaker A: Voor een tweede bron van het politieke denken van Diem moeten we ons eerst wenden naar zijn broer Ngo Dinh Nhu.
Niet te verwarren met een andere broer Ngo Dinh Thuc, de bischop.
Nhu heeft niet alleen een belangrijke rol gespeeld in Diem's denken, maar ook in dienst politieke loopbaan.
Nhu zou in 1963 samen met Diem vermoord worden tijdens een door de Amerikanen gesteunde staatsschip.
Nou was tijdens zijn studie in Frankrijk, gedurende de jaren 30, vooral geïnteresseerd geraakt in het denken van de toen invloedrijke katholieke filosoof Emmanuel Mounier.
Mounier hield zich in de schaalduw van de grote depressie bezig met het formuleren van een katholiek antwoord op zowel het liberale kapitalisme als op het marxisme.
Enerzijds liet Mounier zien hoe de liberale nadruk op het individu op allerlei manieren leidde tot vereenzaming, vervreemding en uitbuiting.
Maar even kritisch stond hij tegenover het marxisme dat met zijn collectivistische nadruk op de staat slechts kon leiden tot nieuwe onderdrukking ten koste van de waardigheid van de menselijke persoon.
Mounier pleitte voor een postcapitalistische sociale orde waarin sprake zou zijn van een evenwicht tussen de behoeften van de enkeling en de belangen van de gemeenschap.
Die nieuwe sociale orde zou volgens Mounier georganiseerd moeten worden rondom het concept van la personne.
Die term persoon koos hij dus vooral om het verschil uit te drukken met de liberale notie van het individu.
In plaats van het menselijk bestaan in exclusief economische termen te beschrijven, is die nadruk op de persoon dus een remedie tegen het materialisme van zowel liberalisme als marxisme.
Mounier's ideeën werden bekend onder de benaming personalisme.
Toen Noué eind jaren dertig naar Vietnam terugkeerde, noemde hij zichzelf een personalist.
Het idee van het personalisme als een derde weg tussen liberalisme en marxisme zou, zo hoopte hij, ook de richting kunnen vormen van het zoeken naar een derde weg in de Vietnamese chaos tussen Frans kolonialisme en internationaal communisme.
Ik vertelde u eerder hoe Noux samen met de Franse missionaris Fernand Parel in 1949 een studiebijeenkomst organiseerde over het personalisme en andere onderwerpen uit de katholieke sociale leer.
De twee mannen lanceerden zelfs een nieuw tijdschrift in de Vietnamese taal.
In 1952 werden seminars gehouden in diverse steden waaraan ook niet-katholieke intellectuelen deelnamen.
Tijdens die bijeenkomsten werd het personalisme uitdrukkelijk niet als een conservatieve leer geportretteerd, maar eerder als een radicale vernieuwing.
Een nieuwe vorm van denken over de Vietnamese politiek, de Vietnamese samenleving en de Vietnamese cultuur.
Deze schets van het denken van Diem laat zich natuurlijk weer moeilijk verzoenen met een ander element van die zwarte legende, namelijk dat ze Diem toch vooral moeten zien als een soort marionet van de Amerikanen.
In het jaar 1950 kwam het Diem ter oren dat hij op de dodenlijst van de Vietmin stond en dat hij zich dus in levensgevaar bevond.
Hij besloot het land voorlopig te verlaten.
Een verblijf in Amerika en België zou een viertal jaren duren.
Afhankelijk is hij in het gezelschap van een andere broer, de priester Ngo Dinh Thuc, die in 1938 tot bischop was gewijd.
Ook over deze kleurrijke, maar in kerkelijke zin problematische priester, later meer.
In die jaren verblijft Jem in Amerika en België meestal in kloosters en seminaries.
In Amerika begint hij rustig te bouwen aan een indrukwekkend Amerikaans netwerk.
In dat netwerk bevonden zich bijvoorbeeld kardinaal Spelman van New York en de katholieke senator John F. Kennedy.
Naast talloze andere politici, academici, kerkelijke figuren en journalisten.
Mensen aan wie hij zijn ideeën over een middenweg voor zijn land probeerde te slijten.
In 1954 keert hij naar zijn land terug en wordt door de president van de Vietnamese staat gevraagd als minister-president van wat al snel Zuid-Vietnam zal worden.
[00:33:29] Speaker B: MUZIEK MUZIEK MUZIEK MUZIEK MUZIEK de de Beste
[00:36:14] Speaker A: luisteraar, in de volgende afleveringen doe ik weer twee dingen.
Ten eerste spreek ik in grote lijnen over de algemene geschiedenis van Vietnam.
In de komende afleveringen zal dat de periode zijn van 1954 tot 1990.
Ik zal dus niet toekomen aan een schets van het huidige Vietnam.
De grote waterscheiding in deze periode ligt natuurlijk in het jaar 1975 toen het communistische Noord-Vietnam het zuiden veroverde.
De oorlogen die tussen 1945 en 1975 in Vietnam gevoerd werden, waren met allerlei draden verbonden met twee grote wereldwijde processen die zich na de Tweede Wereldoorlog begonnen te voltrekken.
Enerzijds de Koude Oorlog, een tegenstelling tussen een blok van voornamelijk liberaal-democratische landen onder leiding van de Verenigde Staten en een communistisch blok onder leiding van de Sovjet-Unie.
Anderzijds vormde de onafhankelijkheidsoorlog tegen de Fransen en later de Vietnamoorlog onderdeel van een ingrijpende golf van decolonisatie in Azië.
Tal van koloniën werden daar na de Tweede Wereldoorlog onafhankelijke staten. Denkt u aan India, Pakistan en Indonesië.
Maar het ingewikkelde was dat de oorlogen in Vietnam, zowel de onafhankelijkheidsoorlog tegen Frankrijk als ook de latere oorlog tussen Noord- en Zuid-Vietnam, ook steeds sterke trekken hadden van echte burgeroorlogen.
Ten tweede zal ik weer spreken over de geschiedenis van de katholieken van Vietnam.
In de komende afleveringen zal dat verhaal vooral gebaseerd zijn op een aantal biografische portretten.
Uiteraard vervolg ik mijn verhaal over de katholieke politicus Ngo Dinh Diem, die vanaf 1954 tot zijn tragische dood in 1963 een hoofdrol speelde in Zuid-Vietnam.
Ook zal ik spreken over het leven van zijn broer, bischop Pierre Martin Ngo Dinh Thuc.
Hij ontkwam eenzelfde tragische lot, omdat hij in 1963 in verband met de Tweede Vaticaanse Concilie in Rome verbleef.
Later zal hij nog een opvallende rol spelen in enkele schismatieke bewegingen in Spanje, Frankrijk en de Verenigde Staten.
Weer geheel anders is het opmerkelijke levensverhaal van de priester Nguyen Lac Hoa.
Deze Vietnamese naam nam hij pas later in zijn leven aan, want hij was van Chinese afkomst.
Samen met circa 2000 gelovigen ontvluchte hij communistisch China.
En kwam na de nodige omzwervingen in 1959 terecht in de zuidelijke Mekongdelta.
Nog steeds in het gezelschap van honderden Chinese gelovigen.
Dan zal ik uitvoerig spreken over de man die in 1975 benoemd werd tot aartsbischop van Saigon, maar die zijn zetel nooit heeft kunnen innemen.
In plaats daarvan heeft hij 13 jaar gevangen gezeten in communistische kampen en gevangenissen.
Ik heb het over de in 2002 in het buitenland gestorven monsieur Nguyen Van Tuang.
Hij werd in 2017 zalig verklaard.
Monsieur Twang was overigens een neef van Noh Din Djem.
Ongetwijfeld één van de redenen waarom de communistische partij hem zo hard aanpakte.
Om recht te doen aan een zekere diversiteit in de geschiedenis van katholiek Vietnam, zal ik ook wat aandacht geven aan het leven van de Zuid-Vietnamese priester Chiang Tin, een Dominicaan die behoorde tot de zogeheten derde wegbeweging, een politieke stroming die zich positioneerde tussen de regering in Saigon en de communisten.
Wel nu, er is dus genoeg te vertellen.
Ik hoop u volgende keer weer te treffen bij de vijftiende aflevering van De Katholieke van Vietnam.
En dank u weer voor uw gewaardeerde aandacht.
[00:40:59] Speaker B: U
[00:41:09] Speaker A: hebt geluisterd naar De Ladder van Jacob door Theo Parlevliet.
