Episode Transcript
[00:00:04] Speaker A: De Ladder van Jacob.
Literatuur, geschiedenis en muziek met Theo Parlevliet.
Beste luisteraar, u gaat luisteren naar de twaalfde aflevering van mijn serie De Katholieke van Vietnam.
Deze aflevering is in haar geheel gewijd aan de geschiedenis van de Vietnamese katholieken tussen 1945 en 1954.
Dat was onder andere de periode van de Onafhankelijkheidsoorlog.
Deze aflevering draagt de titel Over een katholieke exodus.
Maar eerst geef ik u zoals gebruikelijk weer een samenvatting van de vorige aflevering.
Ik heb u toen een algemeen beeld proberen te geven van Vietnam in het woelige tijdperk dat begon in 1940 en dat eindigde in 1954.
Dat tijdperk omvat voor Vietnam niet alleen de Tweede Wereldoorlog, maar ook de in 1946 gestarte zogeheten Onafhankelijkheidsoorlog.
Ik vertelde u dat de grote veranderingen die in Vietnam vanaf 1940 optraden in gang zijn gezet door twee gebeurtenissen die zich buiten Vietnam afgespeeld hebben.
Ten eerste werd het Franse leger in mei juni 1940 door de Duitse Wehrmacht onder de voet gelopen.
Een deel van Frankrijk werd militair bezet en een deel bleef toen quasi onafhankelijk met een met de Duitsers collaborerend regime dat zich onder leiding van Maarschalk-Pétain in het bronnenplaatsje Vichy vestigde.
En het is dit Franse Vichy-regime dat Vietnam tot maart 1945 bleef besturen.
Maar de nederlaag van 1940 is natuurlijk katastrofaal geweest voor het Franse prestige in Vietnam.
Het bood de Vietnamese nationalisten ongekende vooruitzichten op de door velen dringend gewenste onafhankelijkheid.
En we zullen in deze aflevering nog zien dat ook de massa van de Vietnamese katholieken nationalistisch dacht.
De tweede gebeurtenis speelde zich iets dichter bij huis af. Dat betreft de Japanse expansie in Azië. En ik vertelde u hoe de Japanners in Vietnam de machten overnamen, maar de Franse ambtenaren en de Franse militairen nog lang een functie lieten voor het binnenlands bestuur.
Maar in feite werd het land in diverse fasen een Japanse fazaalstaat.
Zo mochten de Japanners troepen in het land plegeren en van havens en luchtmachtbasis gebruik maken.
En we zagen dat veel Vietnamese nationalisten meenden dat de Franse nederlaag tegen Duitsland dé mogelijkheid schiep om met behulp van Japan tot de zoveelbegeerde onafhankelijkheid te komen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Vietnamese bevolking zwaar getroffen.
Zo waren er de Amerikaanse bombardementen op steden als Saigon en Hanoi.
Want sinds Pearl Harbor werd Amerika eenmals partij in de Tweede Wereldoorlog. En Vietnam gold nu als een bondgenoot van Japan.
Maar veel ernstiger was de enorme hongersnood die de bevolking rond 1945 trof.
Die horrorsnood werd vooral veroorzaakt door een combinatie van mislukte oogsten, overstromingen en vooral de afgedwongen massale leveranties aan het Japanse leger.
Vooral in het noorden en het midden van het land waren de gevolgen dramatisch.
Mensen aten niet alleen boomschors, bladeren, honden, katten, maar de wanhopige bevolking ging hier en daar nog verder.
Deze hongersnood veroorzaakte tussen de 1 en 2 miljoen slachtoffers.
Maar na de Japanse capitulatie in de zomer van 1945 was het bepaald niet gedaan met de ontberingen.
Want dan begint al snel die zogeheten onafhankelijkheidsoorlog.
Door de historici van het huidige communistische Vietnam wordt die oorlog voorgesteld als een oorlog waarin de grote meerderheid van het volk eensgezind onder leiding van de communist Ho Chi Minh de strijd aanging tegen de terugkomende Franse troepen.
Die Franse militairen werden door de diverse naoorlogse Franse regeringen naar Vietnam gestuurd om het Franse koloniale oppergezag te herstellen.
Maar, zo zagen we, in werkelijkheid werd Vietnam in de periode 1946-1954 het ingewikkelde strijdtoneel van allerlei gewapende groepen.
Vooral in het zuiden van het land streden diverse groepen om de macht.
En die zogeheten onafhankelijkheidsoorlog had dus vaak meer de trekker van een ingewikkelde en vrede burgeroorlog.
De communistische partijleiding gaf in die jaren de voorkeur aan propaganda waarin de nationale bevrijding centraal stond, in plaats van een direct na te streven socialistische revolutie.
De brede strijdorganisatie die de communisten in 1941 opgericht hebben, heette de Vietnamese Onafhankelijkheidsbond, of de Viet Minh.
En we zullen dadelijk nog zien dat in het begin ook vele katholieken de Vietmin gesteund hebben.
Maar naast de troepen van de Vietmin waren er milities van allerlei andere groepen.
Ik vertelde u over de erg verdeelde nationalisten.
Ik vertelde u ook over de kaodaïsten en de Waohau.
Twee religieuze groepen die in het zuiden ook over omvangrijke milities beschikte en daarmee een soort autonome staatjes bestierden.
Kortom, de onafhankelijkheidsoorlog was veel complexer dan een simpele oorlog tussen communisten en Fransen.
En vandaar dat de vorige aflevering de titel droeg over de zogeheten onafhankelijkheidsoorlog.
De chaos van die dagen wordt ook uitgedrukt door het gegeven dat de Vietnamese onafhankelijkheid twee keer is uitgeroepen.
In de nadagen van de Japanse voogdij heeft eerst keizer Baodai een positief antwoord gegeven op een Japanse uitnodiging de zelfstandigheid uit te roepen en een nieuwe regering te vormen.
Dat gebeurde op 11 maart 1945.
Dat door de keizer gevormde kabinet kreeg de bijnaam het professorenkabinet.
In de late zomer van 1945 komen de gebeurtenissen opnieuw in een soort stroomversnelling.
Op 15 augustus 1945 capituleert Japan.
Tien dagen later doet de Vietnamese keizer Bao Da voor een van de paleispoorten in het openbaar afstand van de troon. En overhandigt hij daar aan een vertegenwoordiger van de Vietmin het zegel en het zwart, de twee symbolen van de keizerlijke macht.
Het was het definitieve einde van duizend jaar monarchale geschiedenis.
Maar zoals we nog zullen zien, het definitieve einde van Bauda's politieke loopbaan zou pas jaren later aanbreken.
Na het aftreden van de keizer was het Ho Chi Minh die op 2 september 1945 in Hanoi de Democratische Republiek Vietnam uitriep. Dat was dus de tweede uitroeping van de onafhankelijkheid.
Hoewel de communisten bepaald niet geheel Vietnam in de handen hadden, deden zij of dat wel het geval was.
Ik vertelde u ook hoe Ho Chi Minh in de dagen van de Tweede Wereldoorlog nog samengewerkt heeft met de Amerikanen.
Na mislukte onderhandelingen tussen Ho Chi Minh en de Franse regering begint dus die zogeheten Onafhankelijkheidsoorlog.
Dat was een oorlog zonder eenduidige frontlijn.
De mogelijkheid voor de Fransen een dergelijke strijd te winnen leek nieuw.
Begin 1947 hadden de Fransen de belangrijkste steden en verbindingswegen in handen, terwijl de Vietmin zich teruggetrokken had naar het platteland en de bergen. En vandaar werd met wisselend succes een Karelia tegen de Fransen gevoerd.
Beide partijen gingen zich de buiten aan vreedheden.
Ik vertelde u ook hoe de ex-keizer Baodai in 1949 president werd van een nieuw te vormen, niet-communistische regering van een Vietnamese staat die sterk onder invloed stond van de Fransen.
Dat was de zogeheten staat Vietnam.
Er bestonden toen dus al twee Vietnamese staten, één onder leiding van Ho Chi Minh en één onder leiding van de ex-keizer Bảo Đại.
Die Bảo Đại-staat begon midden 1951 een dienstplicht in te voeren, waardoor die zogeheten onafhankelijkheidsoorlog nog meer een confrontatie werd van Vietnamesen tegen Vietnamesen.
Ook de Amerikanen raakten steeds meer betrokken bij de oorlog.
De oorlog ontwikkelde zich in Amerikaanse ogen steeds meer van een koloniaal conflict tot een strijd in het kader van de oplaaiende Koude Oorlog.
In 1954 leed de Franse troepen bij Dien Bien Phu een zware nederlaag. En juist in die dagen vond in Genève een internationale conferentie plaats.
Daar werd als een soort tijdelijke oplossing het land opgedeeld in twee helften met als grens de zeventiende breedtegraad.
In het noorden trad de regering op onder leiding van de communist Ho Chi Minh.
En het zuiden, onder leiding van president Bao Dai, kreeg een niet-communistische regering die vanaf 18 juni 1954 geleid zal worden door de katholieke minister-president Ngo Dinh Diem.
Dat was dus mijn korte samenvatting van het voorafgaande.
U hoort weer Vietnamese volksmuziek.
[00:11:51] Speaker B: Idem, idem, kom zou...
ZANG EN MUZIEK NEN NEN JI NEN JI KONG SHAO TING SO SO SO SO SO SO LONG KONG SHAO SO LONG SO LONG BAI ZANG TING BANG KONG SHAO BAI ZANG Hoe
[00:13:25] Speaker A: is het de Vietnamese katholieke in die periode vergaan?
De positie van de Vietnamese katholieke kan voor deze periode goed weergegeven worden door de beeldspraak tussen hamer en aanbeeld.
waar de hamer dan staat voor het communisme en het aanbeeld voor het Frans kolonialisme.
De toestand in de zomer van 1945, dat bespraken we natuurlijk al eerder, was na de Japanse capitulatie extreem chaotisch.
Ik vertelde u eerder over die bijna onvoorstelbare hongersnood die de bevolking vooral in het noorden en het midden van het land trof.
Het Franse leger en het Franse bestuur waren in maart 1945 door Japan uitgeschakeld.
Onder Japanse auspicie roept keizer Baodai dan de onafhankelijkheid uit.
Maar na de twee atoombomen op Japan capituleert dat land in augustus en dan verkeert Vietnam dus in een machtsvacuüm.
Want de keizer heeft nauwelijks de middelen om zijn gezag daadwerkelijk uit te oefenen.
Het zijn de Vietnamese communisten die in eerste instantie dat vacuüm vullen, vooral in het noorden.
In het noorden woonden ook de meeste Vietnamese katholieken.
Maar om iets van de lotgevallen van de Vietnamese katholieken te begrijpen, moeten we natuurlijk ook goed zien dat de communisten in eerste instantie toen niet openlijk als revolutionaire partij optraden.
In plaats van een partij die gericht was op een communistische revolutie, organiseerde de communisten na 1941 die brede nationalistische organisatie die zich inzette voor het bereiken van de Vietnamese onafhankelijkheid.
Nationale bevrijding stond in de propaganda centraal, niet een communistische revolutie.
Die brede organisatie heette de Vietmin.
En de Vietmin was in 1945 ontegenzeggelijk de grootste en best georganiseerde antikoloniale verzetsbeweging.
Die Vietmin hanteerde in de propaganda dus niet de klassenstrijd, maar gebruikte simpele leuzen waar iedereen wel wat in zou kunnen zien, zoals reist, vrijheid en onafhankelijkheid.
Alle mensen moesten zich aaneensluiten en zich voorbereiden op een gewapende opstand tegen de Fransen.
Alle communistische terminologie werd vermeden.
Ik vertelde al eerder hoe de Vietmin ook veel populariteit kreeg door het gewapende handplunderen van Japanse voedselvoorraden en graanschuren van rijke landeigenaren ter gunste van de uitgehongerde bevolking.
Tegelijkertijd staat vast dat onder de meeste Vietnamesen, inclusief de meeste katholieken onder hen, een diepgeworteld verlangen naar onafhankelijkheid leefde.
Ik vertelde u eerder hoe Ho Chi Minh op 2 september 1945 in Hanoi voor een grote menigte de Vietnamese onafhankelijkheid uitriep.
Die toespraak begon hij met een citaat uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring.
Dat was speciaal bedoeld voor een groepje agenten van de Amerikaanse inlichtingendiensten die op de eerste rij onder zijn gehoor zaten.
Want de Vietmin werkte tijdens de Tweede Wereldoorlog met de geallieerden samen.
En Hull wilde de Amerikaanse steun uiteraard zoveel mogelijk continueren.
U moet zich ook realiseren dat de Amerikanen bepaald niet enthousiast waren voor een herstel van het Franse kolonialisme.
Denkt u in dit verband aan de negatieve rol van Amerika ten aanzien van onze positionele acties in Indië, die niet veel later zouden beginnen?
Ik heb je ook verteld dat er zich ook katholieken onder het gehoor van Ho Chi Minh bevonden wanneer hij de zelfstandigheid uitriep.
Want dat gebeurde op de zondag waarop in de Vietnamese kerken de Vietnamese martelaren werden herdacht.
Veel priesters hadden de kerkgangers in hun preken vaak speciaal gewezen op het belang van die openbare bijeenkomsten.
De geestrifstige wijze waarop veel Vietnamese katholieken het idee van onafhankelijkheid omarmden, bracht zelfs een aantal van hen in de revolutionaire regering en in de verzetsnetwerken van de Vietmin.
In januari 1946 bijvoorbeeld werd de katholieke jurist en jeugdleider Nguyen Man Ha minister van Economische Zaken.
Een katholieke vriend van hem, Nguyen D, maakte deel uit van een delegatie die naar Frankrijk gestuurd is om met de Franse regering te onderhandelen.
De pasgewijde bischop van Fadième, Monseigneur Le Hutu, accepteerde een benoeming als adviseur van de regering.
En zo zou ik nog vele andere voorbeelden kunnen noemen.
In het najaar van 1945 verschenen twee openbare brieven van de vier Vietnamese bischoppen, waarin zij hun steun uitspraken voor de onafhankelijkheid vergezeld van een oproep aan de kerk en aan de volkeren van de wereld om die wens van het Vietnamese volk te respecteren.
De eerste brief was gericht aan Pauus Piers XII, de tweede aan, citaat, de christenen in de wereld en aan de volkeren van de Verenigde Staten en Groot-Brittannië.
En we zien in die beginperiode grote katholieke manifestaties ter ondersteuning van de nieuwe regering.
40.000 mensen in Hanoi, 30.000 in Nguyen en 20.000 in de voormalige keizerstad Hu.
Tegelijkertijd zien we binnenkerkelijke spanningen uit de koloniale tijd weer oplaaien.
Spanningen waarover ik u in vroegere afleveringen al uitvoerig verslag deed.
Want de meeste Franse missionarissen en de Franse bisschoppen konden maar weinig waardering opbrengen voor het revolutionaire Vietnamese nationalisme dat zich in die dagen begon te manifesteren.
Er werden in de zomermaanden minstens vijf missionarissen vermoord.
Andere Franse missionarissen worden voor langere tijd geïnterneerd.
Dat was onder meer het plot van Leopold Cadiere, de geleerde priester waar ik u in een eerdere aflevering al kennis mee liet maken.
De Franse bischop van Hanoi schreef in september 1945 Sinds de gebeurtenissen van 9 maart zijn wij steeds meer verdachter geworden in de ogen van de zogeheten patrioten.
Anam voor de Anamieten en de kerk van Indochina voor de klerus van Indochina.
Dat is de slogan van de dag.
Die bischop had toen het opdracht gegeven een spandoek van de voorgevel van zijn kathedraal te verwijderen waarop deze leus stond.
Dat spandoek was daar notabene opgehangen door leden van een organisatie van jonge katholieke arbeiders.
Een vertegenwoordiger ervan liet de bischop vrij moedig weten, dit is niet het moment om te gehoorzamen, maar om de natie te redden.
Maar als de bischop dat spandoek weg wil hebben, dan moet hij het zelf maar doen.
Jonge katholieken werkten in die dagen in Hanoi samen met leden van de Fiat Mini.
De toenmalige opwinding in brede katholieke kring zien we bijvoorbeeld optreden op het Grootseminarie van Hanoi, waar veel studenten enthousiast mee hadden gedaan aan de feestelijkheden van 2 september.
Het Franse opschrift op het bord bij de ingang van het seminarie hadden de studenten vertaald in het Latijn.
Maar ook elders vinden we dezelfde sfeer in seminaries.
Franse missionarissen rapporteerden massale ongehoorzaamheid.
Studenten brachten vooral hun tijd door in de refter met het discussiëren, het zingen van vaderlandsliefende liederen en het vervaardigen van vlaggen van een nieuwe staat.
huidige lezer die weet hoe een en ander is afgelopen, kan zich onmogelijk afsluiten voor het diep tragische van een en ander.
In de stad Fadiem zien we bijvoorbeeld in die dagen de priester Huang K'qun leiding geven aan de gewapende strijd van een katholieke verzetsgroep tegen Japanners en Fransen.
Al heel snel zou die katholieke militie zich niet alleen de Franse, maar ook de Vietmin van het lijf moeten houden.
Uiteindelijk zou Hoang Quynh in 1954 met zijn gelovigen naar Zuid-Vietnam vluchten.
waar hij in de decennia erna, als een zeer geëngageerde priester, de strijd tegen het communisme combineerde met de strijd tegen corruptie en zich sterk maakte voor landhervormingen en vakbondsrechten.
In 1975 werd hij in Saigon door de communisten gearresteerd.
Formeel was dat voor zijn activiteiten in de jaren 40 en 50.
Hij is toen gemarteld en geslagen en stierf in de Chihua gevangenis in begin van het jaar 1977.
In dit priesterleven zien we zich als het ware de gehele tragische geschiedenis van het Vietnamese katholicisme samenballen.
[00:24:13] Speaker B: Zang en muziek van ZANG een vrouw Mijn EN MUZIEK hoofd is zwaar.
Mijn ogen zijn zwaar.
Mijn voeten zijn zwaar.
Mijn mond is zwaar.
ZANG EN MUZIEK ...om me heen te wandelen... ...om me heen te wandelen... ...om me heen te wandelen... ...om me heen te wandelen... ...om me heen te wandelen... MUZIEK
[00:26:54] Speaker A: Natuurlijk moeten we het aanvankelijke enthousiasme onder veel Vietnamese katholieken voor de Viet Minh in de zomer van 1945, vooral in het noorden, ook begrijpen tegen de achtergrond van de bijna volledige chaos waarin het land was komen te verkeren.
Het land waar gecapituleerde Japanse militairen in het zuiden gezelschap kregen van Britse militairen, terwijl zich in het noorden tijdelijk een grote troepenmacht uit nationalistisch China legerde.
Die Britten en Chinezen waren Vietnam binnengetrokken als gevolg van afspraken die Stalin, Churchill en Truman in Potsdam gemaakt hadden.
Ik berichtte u in de vorige aflevering ook over de gewapende milities van die twee religieuze groepen in het zuiden.
En dan waren er last but not least de in omvang groeiende Franse troepen die de regeringen van de vierde republiek stuurden om de Franse koloniale hegemonie te herstellen.
Het is dus niet overdreven de toestand in de zomer van 1945 met woorden als chaos en anarchie te schetsen.
De omvangrijke steun voor het radicale nationalisme onder de katholieken was overigens niet algemeen.
Er waren natuurlijk ook meer sociaal-conservatieve, meer francofiele katholieken.
En ook onder de oudere Vietnamese klerens was niet iedereen enthousiast. En in de loop van de tijd begon de positieve houding onder veel noordelijke katholieken ten aanzien van de Vietmin ook langzaam weg te smelten.
Door allerlei oorzaken raakten steeds meer katholieken vervreemd van de Vietmin-revolutie. Zonder overigens automatisch te vervallen in gevoelens van sympathie voor de terugkerende Fransen.
Nadat de onafhankelijkheidsoorlog in december 1946 uitbrak, zien we steeds meer katholieken terechtkomen tussen de communistische hamer van een steeds autocratischer en vreder optredende Fiat Min regering en het Franse aanbeeld van de pogingen om met militaire middelen het Franse kolonialisme te herstellen.
Er waren in het noorden twee bisdommen, Vaadiem en Boetjoe, waar de meerderheid van de bevolking katholiek was.
En daar ontstond vanaf 1945 onder kerkelijke paraplu een soort autonome katholieke zone met een eigen legertje, met een omvangrijke inlichtingendienst, met eigen kranten en zelfs met een eigen radiostation.
Een belangrijke rol werd daar gespeeld door bisschop Lee Hu Tu.
Ik heb hier een foto voor me uit 1952 waarop we de bisschop zijn troepen zien inspecteren.
Overigens, niets in het eerdere leven van de bisschop wijst op zo'n rol.
Hij werd vlak na zijn priesterwijding in 1928 monnik in een Vietnamese Sistersiense klooster en heeft gedurende de jaren dertig als monnik geleefd.
In 1936 stichtte hij een nieuw klooster dat hij als abt ging leiden.
Op 49-jarige leeftijd werd hij bischop van Vaad Diem.
Vlak na zijn bischopswijding begon hij gesprekken met Ho Chi Minh te voeren om een soort modus vivendi te vinden voor de katholieken in relatie tot het bevind van de Democratische Republiek van Vietnam.
Ik vertelde u al eerder hoe hij in oktober 1945 zelfs voor een tijdje officieel als adviseur van die regering ging optreden.
De communisten vroegen zijn steun voor een opgerichte organisatie die zij de naam wilde geven, Vietnamese Katholieken voor de Redding van de Natie.
Maar de bischop en andere katholieke leiders waren bang voor een gebrek aan autonomie in een dergelijke organisatie en besloten een eigen associatie op te richten.
Die vereniging ging optreden onder de naam de Vietnamese Katholieke Liga.
Enerzijds zou die organisatie de kerkelijke steun aan armen en vluchtelingen coördineren, anderzijds als bescherming dienen tegen Vietmin-invloed in het katholieke leven.
Al in de jaren 1947-1948 kwam het in die twee bistommen tot allerlei schermutselingen tussen de katholieke militie en de Vietmin.
Maar in 1949 kwam het ook tot botsingen met Franse militairen. En zo probeerden de katholieken in die twee bisdommen door strijd en diplomatie het hoofd boven water te houden.
Ik lees hoe de Volkskrant van die dagen verslag deed over die twee wonderlijke kerkelijke staatjes.
Hoe Bischop Lee hoetoe daar in het begin van de onafhankelijkheidsoorlog zijn katholieke boeren onder de wapens riep.
We lezen in de Volkskrant In de schaduw van de kathedraal werden militaire barakken gebouwd.
Naast de bischoppelijke residentie werden een wapendepot aangelegd en een fabriek gebouwd om handgranaten te monteren.
In ieder dorp van Fadiem en Boetjo werd geoefend in de wapenhandel en geëxerceerd op het plein voor de kerk.
De oorspronkelijke twee bataljons groeiden uit tot een leger van 40.000 man, met echte moderne wapens, die in een latere fase door de Fransen werden aangeleverd.
De katholieke boerensoldaten hadden ook geleerd hoe zij moesten vechten, desnoods tot aan hun middel in het water van de rijstvelden.
Zij konden ook dagenlang leven op een ransoentje rijst dat één vogel in één dag aankom.
S'avonds kwamen zij in hun donkere kerkjes bijeen, baden de rozekrans, zongen een lied, kregen de zegen en verdwenen in de nacht op zoek naar de vijand.
Al dus de volkskrant van die dagen.
Die twee kerkelijke staatjes zouden het nog een aantal jaren uithouden tussen de hamer van de Vietmin en het Franse aanbeeld.
Maar in 1951 kwam er tot een definitieve breuk tussen de Vietnamese kerk en het regime in Hanoi.
Dat gebeurde onder invloed van allerlei binnenlandse en buitenlandse ontwikkelingen.
Met name de communistische machtsovername in China in 1949 transformeerde de koloniale oorlog steeds meer tot een ideologische oorlog.
De regering in Hanoi werd nu door de Sovjet-Unie en door communistisch China erkend en gesteund.
De in 1949 opgerichte Vietnamese staat, die onder leiding stond van die ex-keizer Bảo Đại, werd vanaf 1949 in toenemende mate door de Amerikanen gesteund.
De leiders in Hanoi lieten rond 1949 hun masker vallen en begonnen met het jargon van een militante marxistische ideologie ook steeds meer de kerk als een vijandige macht te vervolgen.
Dat was overigens op lokaal niveau al eerder gebeurd.
Maar nu werden in het noorden meer systematisch katholieke scholen gesloten en katholieke persorganen en verenigingen verboden.
Buiten de beide bisdommen, Fa Diem en Bui Chui, waar die katholieke militie het nog voor het zeggen had, werden veel katholieken gevangen gezet en in showprocessen veroordeeld.
Zo werden bijvoorbeeld 34 leden van de Vietnamese katholieke liga in zo'n showproces veroordeeld voor, citaat, de deelname aan een reactionair lichaam en het verspreiden van een geest van verzet tegen de regering en het verzet en het verspreiden van geheime propaganda onder hun kudde.
Zo'n proces werd daar gevoerd in aanwezigheid van duizenden opgewonde toeschouwers.
Drie mensen kregen de doodstraf en de meeste anderen kregen straffen van 25 jaar voor hun politieke heropvoeding.
De gebeurtenissen in Oost-Europa en in China zorgden ook voor een sterkere anticommunistische politiek van de Heilige Stoel.
In maart 1950 erkende de Heilige Stoel de staat Vietnam van Bao Dai.
Dat was niet bedoeld als steun aan het Franse kolonialisme, maar vloeide simpelvoort uit het Vaticaanse inzicht dat men geen ander alternatief in Vietnam zag.
In 1952 werd er zelfs een pauselijk nuncius gestuurd.
Het was toen ook duidelijk dat een meerderheid van de katholieken in het land achter de regering van de ex-keizer stond.
Een apostolische brief van 9 november 1951, ondertekend door alle vijftien bischoppen, voltrok de definitieve breuk.
In die brief werden de Vietnamese katholieken eraan herinnerd dat, citaat, er de meest complete tegenstelling bestaat tussen de katholieke kerk en het communisme. In die mate dat de Heilige Vader verklaard had dat het absoluut onmogelijk was tegelijk communist en katholiek te zijn.
[00:37:43] Speaker B: Tijdens de oorlog was er geen vrouw meer... ...die de stedelijkheid van de vrouw kreeg.
De vrouw werd vervangen door de vrouw... ...en de vrouw werd vervangen door de vrouw.
De vrouw werd vervangen door de vrouw... We zijn een familie, we hebben een auto.
Vier jaar geleden was ik een goed man.
Ik wist dat ik verkeerd moest zijn, dus ik ging verder.
Ik heb een of twee jaren geleefd.
Nog vijf maanden in het zonnetje, het zonnetje is nog niet klaar.
De zorg is lang en duur, we wachten op de terugkomst van de hoop.
MUZIEK
[00:39:26] Speaker A: We zijn in het jaar 1954 aangekomen.
Er is de spectaculaire Franse nederlaag bij Dien Bien Phu.
Er is de internationale conferentie in Geneve, waar besloten wordt dat het land tijdelijk opgedeeld wordt in een communistisch noorden en een niet-communistisch zuiden.
In Geneve werd ook afgesproken dat binnen een zekere termijn mensen vrijelijk van noord naar zuid en van zuid naar noord konden verhuizen.
Veelal dacht men toen dat slechts mensen die met de Fransen hadden samengewerkt dat zouden doen.
Maar in werkelijkheid begon zich in de tweede helft van 1954 en het voorjaar van 1955 een massa exodus te voltrekken van een kleine miljoen mensen van het noorden naar het zuiden.
En drie vierden van die mensen waren katholieken die het Vietnam van Ho Chi Minh verruilde voor het Vietnam van Ngo Dinh Diem.
Die stroom was zo groot dat de Franse marine en luchtmacht het niet aankonden.
De Fransen hebben toen de Amerikaanse marine om hulp gevraagd. En zo organiseerde de Amerikaanse marine een operatie die de naam kreeg Operation Passage to Freedom.
Op 17 augustus 1954 verliet het eerste schip de haven van Haiphong met 2000 vluchtelingen voor een driedaagse reis naar het zuiden.
Daarna zullen Franse en Amerikaanse schepen de komende 300 dagen nog 500 van dat soort reizen maken.
Op de voorpagina van de Volkskrant van 25 oktober 1954 vond ik een impressie van de chaotische omstandigheden die vele vluchtelingen te overwinnen hadden.
Ik lees daar De Vietmin heeft de wegen naar de havenstad Haiphong afgesloten.
Zaterdagnacht deden duizenden Vietnamesen in kleine bootjes en visserschepen een wanhopige poging om de Franse schepen voor Haiphong te bereiken.
De mensen uit Bo Chieu en Pha Diem konden over land niet meer in Haiphong komen.
Tientallen bootjes vergingen waarbij de inzittenden verdronken.
De Franse schepen in de haven deden alle lichten op en met schijnwerpers werd constant de haven afgezocht, terwijl reddingsboten van de Franse oorlogsbodems en koopverdijsschepen zoveel mogelijk mensen oppikten.
Het voormalige duikbootmoederschip Jules Verne alleen al nam 3000 mannen en vrouwen, onder wie bejaarden en kinderen, aan boord.
Recent zijn tenminste 385 personen verdronken in een poging het zuiden te bereiken.
In Haifong arriveerden onlangs 27 boten met ruim 1000 katholieken aan boord.
Van de mast wapperde de pauwselijke vlag.
Al dus de Volkskrant.
De Amerikanen hebben toen een gigantische hulpoperatie in de buurt van Saigon opgezet om de vluchtelingen van voedsel, kleding, medische zorg en onderkomen te voorzien.
Bij Saigon ontstonden uitgestrekte tentenkampen.
Amerikaanse katholieke organisaties, zoals bijvoorbeeld de National Catholic Welfare Conference, hebben hulp geboden ter waarde van 35 miljoen. miljoen dollar en stuurde honderden hulpverleners.
De vluchtelingen-exodus kregen enorme aandacht in de Amerikaanse pers.
Daar vonden de lezers ook veel verhalen over de Vietmin-terreur.
De autonome positie van de twee bisdommen, Fadiem en Boitchoui, waarover ik u vertelde, ging uiteindelijk verloren onder de militaire overmacht van de Vietmin.
En met name uit die gebieden zijn toen de katholieken massaal onder leiding van hun parochiepriesters naar het zuiden getrokken.
Ook bisschop Le Hu Tu moest naar Saigon vluchten.
De gigantische volksverhuizing die in 1954-55 plaatsvond zou een geweldige indruk maken op de Amerikaanse publieke opinie.
Tien jaar later zou de echte Amerikaanse interventie beginnen.
De interventie die bij ons de Vietnamoorlog is gaan heten.
Maar ook heeft de massale volksverhuizing een enorme stempel gezet op het politieke, culturele en sociale leven in Zuid-Vietnam.
Voor 1954 woonde de meerderheid van de katholieken in het noorden.
Na de exodus woonde een miljoen van de kleine anderhalf miljoen katholieken in het zuiden.
55% van de in het zuiden levende katholieken waren vluchtelingen uit het noorden.
En het waren met name deze katholieken die in latere jaren militant en onverzoendelijk elk compromis met het noordelijke regime afwezen.
Het waren ook deze katholieken die een belangrijke electorale steun vormden voor de katholieke minister-president van de staat Vietnam.
Dat was vanaf 1954 Ngo Dinh Diem, een man waarvoor ik u in een volgende aflevering uw aandacht zal vragen.
De massale exodus van 1954-55 heeft in die dagen ook in de propaganda van de verschillende partijen een grote rol gespeeld.
In het communistische noorden werd al heel snel in de staatspropaganda het idee geventileerd dat de enorme volksverhuizing het resultaat is geweest van doelbewuste, onvervalste, psychologische Amerikaanse oorlogspropaganda.
Later duikt in dit verband ook in de Amerikaanse Vietnam-literatuur de figuur Edward Lansdale op.
Lansdale was een specialist in psychologische oorlogsvoering en in bestrijding van opstanden.
Hij was een kolonel die in kringen van de Amerikaanse eerlichtingenwereld werkte, hoewel hij formeel niet bij de CIA hoorde.
In de vroege jaren 50 was hij erg succesvol geweest bij een onderdrukking van een linkse opstand op de Filipijnen.
Hij werd in 1954 door John Foster Dulles, de minister van Buitenlandse Zaken, naar Vietnam gestuurd om daar te doen wat hij eerder met succes op de Filipijnen gedaan had.
Hij ontwikkelde zich tot een invloedrijke adviseur van Diem.
Bij sommige latere historici wordt Lansdale opgevoerd als de grote architect achter de Exodus.
Aan dat imago heeft hij later ook door eigen publicaties flink bijgedragen.
Lansdale zou met pamfletjes met bijvoorbeeld slogans als de heilige maagd Maria is naar het zuiden vertrokken, invloed hebben uitgeoefend op Vietnamese katholieken.
Met een ander pamflet zou Lansdale het bericht hebben verspreid dat de Amerikanen na de exodus een atoombom op Hanoi zouden gooien.
Die strooibiljetten zijn er wel geweest, maar later onderzoek heeft uitgewezen dat het verhaal over de grote invloed van de CIA meer een idee was van de leiders in Hanoi.
Die begonnen te spreken over de vluchtelingen als over de goedgelovige katholieke boertjes die slachtoffer waren van CIA-propaganda.
Die verhalen over CRE-pamfletten als oorzaak van de massale vlucht werden later ook door sommige Amerikaanse schrijvers klakkeloos overgenomen.
Maar uit interviews van betrokkenen die veel later nog in leven waren bleek dat niemand van de voormalige vluchtelingen zich die pamfletjes nog kon herinneren.
Men vluchte omdat de eigen priesters en bischoppen daartoe opriepen en omdat men werkelijk doodsbang was voor de communistische terreur. Dat er naast religieuze motieven ook sociaal-economische overwegingen een rol gespeeld hebben, ligt voor de hand.
We moeten in dit verband natuurlijk bedenken dat in de jaren 20 en 30 er al omvangrijke migratie van noord naar zuid had plaatsgevonden en dat dus de toestand in het zuiden voor velen niet geheel onbekend was.
Overigens was het niet zo dat alle bischoppen hun gelovigen tot de vlucht hebben aangezet.
In een vraaggesprek met de Franse bischop van Sontag, monsieur Mazet, dat ik in de Volkskrant van 7 augustus 1954 vond, is de bischop bepaald niet optimistisch over de toekomst, maar verklaart hij zich toch tot een tegenstander van katholiek vertrek.
We lezen daar Mijn zeven Franse priesters en ik zijn besloten hier te blijven.
Drieduizend christenen zijn uit mijn diocees gevlucht, maar twintigduizend zijn gebleven.
Er kan dus geen sprake van zijn dat de bischop en zijn helpers niet op hun post zouden blijven.
In de eerste periode zal de Vietmin bezetting te dragen zijn.
Morgen verwacht ik een politiek commissaris van de Fiat Min die mij wel zal geluk wensen omdat ik gebleven ben. En die mij zal verzekeren dat ik mijn apostolaat in alle vrijheid kan blijven uitoefenen.
Maar over zes maanden of over een jaar, wanneer de Vietmin hun programma uitvoeren, en ik zie niet in wat hen daarin zou kunnen tegenhouden, zullen de Vietmin strenger in hun opvattingen worden en mij allerlei moeilijkheden in de weg gaan leggen.
Ik weet dat heel goed, want ik ken hen.
Ik ben namelijk reeds eenmaal hun gevangenen geweest.
Men zal mij beletten mijn woning te verlaten.
De gelovigen die mij komen opzoeken zullen worden lastiggevallen.
Daarna zal ik gevangen genomen worden.
En als ik daar het leven niet bij inschiet, want de Vietmin-gevangenissen zijn slecht voor de gezondheid, zal ik het land uitgezet worden.
Hoewel ik dit alles weet, nee omdat ik dit alles weet, zal ik op mijn post blijven.
Ik heb dezelfde raad gegeven aan de inheemse priesters die vroeger hebben samengewerkt met de Vietmin, toch toen duidelijk werd dat er met de communisten geen goede samenwerking mogelijk was, de vlucht hebben genomen.
Ook hun heb ik gezegd dat zij moeten blijven.
Wat zal hun lot zijn?
Ze zullen in heropvoedingskampen tot coolies worden gemaakt en tot dwangarbeid veroordeeld, tot zij volkomen uitgeput zullen zijn.
Doch ook voor hen is er geen andere keus.
De Vietnamese christenen die sinds lang in de katholieke traditie zijn opgevoed, zullen wel trouw blijven.
Maar de bekerlingen van jonge datum zouden, wanneer ze door hun priesters in de steek gelaten worden, maar al te gemakkelijk een prooi worden van het atheïstische communisme.
Al dus monsieur Mazet, over wiens verdere leven ik helaas niets heb kunnen vinden.
Waarschijnlijk is er precies gebeurd wat hij daar voorspeld heeft en is hij het land uitgezet.
Maar ik kon niets over hem vinden.
Beste luisteraar, volgende week wil ik u vertellen over het boeiende leven van het eerste katholieke staatshoofd van Vietnam, Ngo Dinh Diem. Ik heb zijn naam natuurlijk al een paar keer genoemd.
Ik dank u weer voor uw gewaardeerde aandacht.
[00:52:07] Speaker B: MUZIEK EN ZANG ...zang met een hoog hooghoog hooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghooghoog MUZIEK EN ZANG MUZIEK
[00:54:13] Speaker A: Zon,
[00:54:15] Speaker B: zon, zon, zon, zon, zon In mijn handen laat ik de nacht vervangen, laat ik de dag vervangen.
Laat ik terug naar het verlaten veld zoeken.
Laat ik mijn liefde vervangen, laat ik mijn huis vervangen.
ZANG EN MUZIEK GELUID VAN KERSTMUZIEK De zang en muziek van de vrouwen.
Mijn vrouw is net 14 jaar oud... ...maar haar voet is nog steeds hier.
Zijn haar en haar haar zijn nog niet klaar.
De leeftijd in de stad is te weinig... ...en we hebben geen geld zoals thuis.
MUZIEK In ieder geval hoorde ik dat mijn leven langdurig was... ...en dat mijn liefde mijn land verliefde. Ik hoorde dat mijn liefde langdurig verliefde.
Ik hoorde dat mijn liefde langdurig verliefde. Ik hoorde dat mijn liefde langdurig verliefde.
...zodat de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen... ...de vrouwen met hun handen...
...de vrouwen met hun handen...
U hebt
[01:00:14] Speaker A: geluisterd naar De Ladder van Jacob door Theo Parlevliet.
